DA’WAH IN THE ERA OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE: AN ETHICAL ANALYSIS OF ISLAMIC COMMUNICATION ON THE USE OF AI IN THE PRODUCTION OF RELIGIOUS MESSAGES
DOI:
https://doi.org/10.32332/7tnc9m72Abstract
The rapid development of Artificial Intelligence (AI) in the digital era has significantly transformed various fields, including religious communication and the production of da’wah messages. AI technologies such as automated content generation, algorithmic curation, chatbots, voice synthesis, and visual media have enabled da’wah activities to become more efficient, interactive, and far-reaching. However, the increasing use of AI in religious contexts also raises ethical concerns related to the authenticity of religious messages, scholarly authority, moral responsibility, and the potential distortion of Islamic teachings. This study aims to examine the use of AI in the production of religious messages from the perspective of Islamic communication ethics. Employing a qualitative descriptive library research method, this study analyzes primary and secondary sources, including the academic books, and reputable scholarly journals. The data were examined using content analysis and normative-interpretative approaches, focusing on Islamic communication principles such as qaulan sadīdan, qaulan balīghan, qaulan karīman, qaulan ma‘rūfan, qaulan layyinan, and qaulan maisūran. The findings indicate that AI can serve as an effective supporting tool for da’wah when guided by Islamic ethical values and human supervision. However, without proper ethical control, AI-based da’wah risks compromising the integrity, credibility, and spiritual essence of Islamic communication. This study contributes to the development of ethical frameworks for da’wah practices in the era of intelligent technology
References
Abana, A. (2025). Leveraging Social Media as Avenues for Da’wah Among Muslim Youths in Nigeria. Islamic Communication Journal, 10(1), 19–36. https://doi.org/10.21580/icj.2025.10.1.26054
Afad, M. N. (2020). Muda Berdaya: Sebuah Pendidikan Moderat Kritis Komunitas Santri Batang. Islamic Management and Empowerment Journal, 2(1), 35–52. https://doi.org/10.18326/imej.v2i1.35-52
Al-Hakim, L., & Bachtiar, A. (2021). Dakwah Online Dalam Perspektif Masyarakat Modern Di Media Sosial Youtube. Komunikata57, 2(2), 75–82. https://doi.org/10.55122/kom57.v2i2.265
Almufassir, A. Z., & Syibromilisi, N. (2025). Strategi Dakwah Digital Berbasis Hadis: Tinjauan Nilai-Nilai Adab Komunikasi Dalam Media Sosial. Al-Wajih the Journal of Islamic Studies, 2(1), 29–41. https://doi.org/10.54213/alwajih.v2i1.656
Asyura, K. (2023). Urgensi Mempelajari Etika Dakwah Dalam Komunikasi Islam. Ameena Journal, 1(3), 232–239. https://doi.org/10.63732/aij.v1i3.27
Badlihisham, N. S., Yasin, R., & Ghani, S. A. (2023). Peranan Teknologi Maklumat Dan Komunikasi (ICT) Dalam Dakwah Akidah Terhadap Anak-Anak Mualaf: Satu Penelitian. Jurnal Pengajian Islam, 16(2), 153–167. https://doi.org/10.53840/jpi.v16i2.282
Baig, K., Altaf, A., & Azam, M. (2024). Impact of AI on Communication Relationship and Social Dynamics: A Qualitative Approach. Bulletin of Business and Economics (Bbe), 13(2), 282–289. https://doi.org/10.61506/01.00283
Dinillah, U., & Kurnia SF, A. (2019). MEDIA SOSIAL INSTAGRAM SEBAGAI MEDIA DAKWAH (Analisis Isi Pada Akun @tentangislam dan @harakahislamiyah). KAGANGA KOMUNIKA: Journal of Communication Science, 1(1), 54–67. https://doi.org/10.36761/kagangakomunika.v1i1.411
Dzikri, D. K. C. T., Kamil, P., & Mudakir, A. (2025). Metode Dakwah Akun Instagram @Impijjaa Dalam Menyebarkan Nilai-Nilai Dakwah Melalui Konten K-Pop. Bandung Conference Series Islamic Broadcast Communication, 5(2). https://doi.org/10.29313/bcsibc.v5i2.20634
Fauzi, Fauzi. (2025). Dakwah Islam Dan Artificial Intelligence: Penelitian Atas Pemanfaatan AI Dalam Penyebaran Nilai-Nilai Islam. Riggs Journal of Artificial Intelligence and Digital Business, 4(2), 3702–3709. https://doi.org/10.31004/riggs.v4i2.1087
Firdaus, M. A., Syihabuddin, M., & Fuady, Z. (2025). ISLAM AND ARTIFICIAL INTELLIGENCE: Perspectives From Traditionalist and Modernist Muslim Communities in Indonesia. Miqot Jurnal Ilmu-Ilmu Keislaman, 49(1), 141. https://doi.org/10.30821/miqot.v49i1.1333
Gunawan, B., Aryani, M., & MG, N. (2024a). Transformasi Ruang Lingkup Dakwah di Media Sosial. Journal of Education Religion Humanities and Multidiciplinary, 2(2), 1216–1227. https://doi.org/10.57235/jerumi.v2i2.4260
Gunawan, B., Aryani, M., & MG, N. (2024b). Transformasi Ruang Lingkup Dakwah Di Media Sosial. Jerumi Journal of Education Religion Humanities and Multidiciplinary, 2(2), 1216–1227. https://doi.org/10.57235/jerumi.v2i2.4260
Gustina, K. D., Ma’arif, B. S., & Muttaqien, M. F. (2025). Etika Komunikasi Dakwah Dalam Konten “5 Miskonsepsi Perjodohan Islam” Dan Respon Netizen Di Kanal YouTube Zhafira Aqyla. Bandung Conference Series Islamic Broadcast Communication, 5(2). https://doi.org/10.29313/bcsibc.v5i2.21370
Ibad, M. (2024). Strategi Literasi Dakwah Digital Di Era Media Sosial Tik Tok : Tantangan Dan Peluang. Al-Qudwah Jurnal Komunikasi Dan Penyiaran Islam, 102–114. https://doi.org/10.52491/alqudwah.v1i2.145
Ishak, M. N., & Mohamed, A. (2023). Harmonization of Islamic Economics With Artificial Intelligence: Towards an Ethical and Innovative Economic Paradigm. Al-Kharaj Journal of Islamic Economic and Business, 5(4). https://doi.org/10.24256/kharaj.v5i4.4387
Marlina, M., & Ulya, Y. A. (2024). Communication Strategies in Islamic Da’wah Opportunities and Challenges in the Era of Artificial Intelligence. 1(2), 121–130. https://doi.org/10.62569/fijc.v1i2.35
Megawati, R., & Ihsanuddin, M. L. (2022). Adaptasi Dakwah Virtual Lembaga Dakwah Islam Indonesia (LDII) Semarang Barat Pasca Pandemi Covid 19 (New Normal Era). Meyarsa Jurnal Ilmu Komunikasi Dan Dakwah, 2(2), 55–74. https://doi.org/10.19105/meyarsa.v2i2.5373
Munthe, N. A., & Burhanudin, N. (2023). Pesan Dakwah Visual Pada Kalangan Millenial Melalui Akun Instagram @sketsadakwah. Jurnal JUITIK, 3(1), 151–156.
Muslikhah, F. palupi, & Taufik, R. F. N. (2022). Penggunaan Media Sosial Tiktok Sebagai Media Dakwah Terhadap Peningkatan Wawasan Keagamaan Bagi Mahasiswa Di Institut Agama Islam Sahid Bogor. Jurnal Sahid Da Watii, 1(02), 15–27. https://doi.org/10.56406/jurnalsahiddawatii.v1i02.174
Nikmah, F. (2020). Digitalisasi Dan Tantangan Dakwah Di Era Milenial. Muẚṣarah: Jurnal Kajian Islam Kontemporer, 2(1), 45. https://doi.org/10.18592/msr.v2i1.3666
Pimay, A., & Savitri, F. M. (2021). Dinamika Dakwah Islam Di Era Modern. Jurnal Ilmu Dakwah, 41(1), 43–55. https://doi.org/10.21580/jid.v41.1.7847
Praselanova, R., & Qurny, Q. Al. (2025). Optimalisasi Media Sosial Sebagai Sarana Dakwah Interaktif Di Ma’had Aly Ilmu Yaqin Makassar. Ilhami Jurnal Ilmu Dan Dakwah Multidisiplin, 1(01), 9–17. https://doi.org/10.38073/ilhami.v1i01.2506
Pratiwi, I. S. (2024). Peluang Dan Tantangan Pusat Studi Dakwah Bagi Penyebaran Islam Di Konteks Lokal: Studi Kasus Pada Channel Youtube Pandara Muslim. 1(2), 9. https://doi.org/10.47134/diksima.v1i2.33
Rahmawati, S., Komunikasi, P., & Dakwah, F. (2023). Reslaj : Religion Education Social Laa Roiba Journal Implementasi Prinsip Komunikasi Islam dalam Interaksi Keluarga Masyarakat Suku Karo di Desa Budaya Lingga Kecamatan Simpang Empat Kabupaten Karo Reslaj : Religion Education Social Laa Roiba Journal. 5. https://doi.org/10.47476/as.v3i1.xxx
Ramadhani, S., & Tanjung, M. (2023). Communication Strategy in Strengthening Da’wah for the Muallaf Community in North Sumatra. MUHARRIK: Jurnal Dakwah Dan Sosial, 6(1), 87–187. https://doi.org/10.37680/muharrik.v6i1.2728
Ramdani, D., Harianto, S. D., & Saefulloh, A. (2025). Komodifikasi Islam Dalam Dakwah Digital: Telaah Kritis Perspektif Industri Budaya. Jurnal Riset Mahasiswa Dakwah Dan Komunikasi, 7(2), 297. https://doi.org/10.24014/jrmdk.v7i2.36840
Royani, M. I., RIzal, M. A. S., & Kholik, K. (2024). Strategi Retorika Dakwah Gus Iqdam Untuk Menarik Minat Generasi Z. Al-Ittishol Jurnal Komunikasi Dan Penyiaran Islam, 5(2), 211–225. https://doi.org/10.51339/ittishol.v5i2.2369
Setiawati, N., Al Amin, R., Bin Budin, H., Amir, R. M., Binti Wazir, R., & Faridah, F. (2025). Etika Dakwah Dalam Perspektif Islam. Jurnal Mimbar Media Intelektual Muslim Dan Bimbingan Rohani, 11(2), 140–151. https://doi.org/10.47435/mimbar.v11i2.4229
Setiawati, R., & Nur, M. (2024). Manajemen Sumber Daya Manusia Da’i Melalui Penguasaan Literasi Digital Dalam Pengembangan Dakwah Islam. Decoding Jurnal Mahasiswa Kpi, 5(1), 1–11. https://doi.org/10.24127/decoding.v5i1.7886
Sukayat, T. (2023). Da’wah Communication in the Contemporary Era: Implementing Da’wah Ethics on Social Media. Jurnal Ilmu Dakwah, 43(2), 375–390. https://doi.org/10.21580/jid.v43.2.18465
Tanjung, L. A., Ananda, A. A. A., Nisa, K., Hariska, L. S. H. L. S., Ihsan, A., Alhuda, S. A. P. G. S., & Mustofa, A. (2024). Penyuluhan Bahasa Sebagai Alat Dakwah: Studi Komunikasi Penyiaran Islam Dalam Media Sosial. Altafani, 4(1). https://doi.org/10.59342/jpkm.v4i1.795
Ulum, M. S., & Nurhidayati, N. (2024). Mendekati Penggemar K-Pop Dengan Dakwah Yang Santun: Etika Komunikasi Dakwah @FuadHnaim Di Youtube. Al-Jamahiria Jurnal Komunikasi Dan Dakwah Islam, 2(2), 148–161. https://doi.org/10.30983/al-jamahiria.v2i2.8666
Ummah, N. H. (2023). Pemanfaatan Sosial Media Dalam Meningkatkan Efektivitas Dakwah Di Era Digital. Jurnal Manajemen Dakwah, 11(1), 151–169. https://doi.org/10.15408/jmd.v11i1.32914
Zanzibar, Z. (2024). Estetika Dan Etika Dalam Dakwah Digital: Studi Pada Desain Konten Islami Di Instagram. Asia-Pacific Journal of Public Policy, 10(1), 89–100. https://doi.org/10.52137/apjpp.v10i1.227
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Idris Aritonang, Liza Nuarida Ulfah Br. Barus, Rubino

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.




